De afgelopen dagen ontvingen we van verschillende leden het bericht van Vereniging Eigen Huis (VEH) dat ‘energiedelen een flop dreigt te worden’. We begrijpen de zorgen die daardoor ontstaan. Tegelijkertijd vinden we het jammer dat juist een belangenorganisatie als VEH zo’n eenzijdig beeld schetst van energiedelen.
Want ja: de manier waarop 1-op-1 energiedelen nu wordt ingericht, is onnodig ingewikkeld. De huidige opzet is vooral gevormd vanuit de bestaande markt van commerciële energieleveranciers. Daardoor ontstaat een systeem dat weinig flexibel is en waarin energiedelen al snel een verdienmodel wordt voor tussenpartijen, in plaats van een voordeel voor bewoners.
Als dát de vorm van energiedelen is waar het artikel over gaat, dan begrijpen we de kritiek. Maar daarmee is niet het hele verhaal verteld.
Energiedelen kan juist wél werken
Wat in het artikel vrijwel volledig ontbreekt, is de vorm waar energiegemeenschappen juist voor zijn opgericht: energiedelen binnen een energiegemeenschap. De opgewekte energie wordt dynamisch verdeeld binnen de gemeenschap, zonder dat bewoners vooraf vastleggen wie welke kilowatturen van wie afneemt. Bovendien houdt de energiegemeenschap zelf de regie en kiezen deelnemers gezamenlijk hoe zij hun energie organiseren en met welke leverancier zij samenwerken.
Juist deze vorm sluit aan bij het doel van de Energiewet: inwoners meer zeggenschap geven over hun eigen duurzame energie.
Een gemiste kans
We vinden het daarom teleurstellend dat VEH deze ontwikkeling nauwelijks benoemt. Daarmee ontstaat de indruk dat energiedelen als geheel geen toekomst heeft, terwijl juist energiegemeenschappen in Nederland volop in ontwikkeling zijn.
Dat helpt consumenten niet. Integendeel: het kan mensen ontmoedigen om deel te nemen aan initiatieven die juist bijdragen aan lagere maatschappelijke kosten, meer lokaal eigendom en een slimmer gebruik van ons elektriciteitsnet.
Beloon lokaal gebruik van het net
Natuurlijk is het logisch dat iedereen meebetaalt aan het elektriciteitsnet. Maar het is moeilijk uit te leggen dat lokaal gedeelde stroom dezelfde transportkosten kent als elektriciteit die honderden kilometers door Nederland heeft gereisd.
Wie lokaal opwekt en lokaal gebruikt, belast vooral het laagspanningsnet. Dat levert maatschappelijke voordelen op. Het zou daarom logisch zijn als energiedelen juist wordt gestimuleerd, bijvoorbeeld door lagere transportkosten voor lokaal gedeelde energie. Dat is een veel effectievere prikkel dan een systeem dat energiedelen vooral ingewikkelder en duurder maakt.
Laten we het goede systeem bouwen
Bij LochemEnergie geloven we dat energiedelen een belangrijk onderdeel wordt van het energiesysteem van de toekomst. Niet als commercieel product, maar als instrument waarmee inwoners samen slimmer omgaan met lokaal opgewekte duurzame energie. Daarvoor is wel nodig dat we het debat voeren over de juiste vorm van energiedelen. Niet alleen over de variant die nu door commerciële partijen is ingericht, maar juist ook over de mogelijkheden die energiegemeenschappen bieden. Die kans verdient een eerlijker verhaal.